books

History

(translation coming soon...)

Yn ystod ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ffrwydrodd brwdfrydedd ac awydd pobl o bob cefndir i gael gafael ar bapurau newydd, cylchgronau a llyfrau. Tyfodd y boblogaeth llythrennog, ac i ysgolion Sul y capeli anghydffurfiol roedd y diolch pennaf am hynny.Yng nghanol y berw poeth yma roedd Caernarfon – Prifddinas yr Inc – â’i argraffdai lluosog yn y dref yn cynhyrchu pob math o bapurau newydd a chylchgronau adloniadol, gwleidyddol a chrefyddol.

Ymunodd y Methodistiaid Calfinaidd â’r berw poeth yma yn sgîl prynu ‘The Welsh Printing Co.’ yng Nghaernarfon, gan sefydlu gwasg eu hunain oedd yn argraffu a chyhoeddi eu llyfrau a’u cylchgronau. Dyma wreiddiau Gwasg Pantycelyn. Parhaodd yr arlwy yma i fod â phwyslais crefyddol hyd y ganrif newydd, pan orfodwyd y cyfarwyddwyr i dderbyn bod arferion darllen a chwaeth pobl wedi newid erbyn yr unfed ganrif ar hugain.

Penderfynwyd sefydlu gwasg newydd annibynnol, yn argraffu a chyhoeddi ar ei liwt ei hun sef Gwasg y Bwthyn.

Mae Gwasg y Bwthyn wedi adleoli bellach i uned yn Stâd Ddiwydiannol y Cibyn yng Nghaernarfon. Parhau mae’r traddodiad gydag awduron cyfarwydd a theitlau crefyddol yn dal i gael eu hargraffu a’u cyhoeddi. Ond mae Gwasg y Bwthyn hefyd wedi ehangu gan ddarganfod darllenwyr ac awduron newydd. Trwy feithrin awduron cyffrous a chyhoeddi teitlau sy’n adlewyrchu ein byd heriol a’n diddordebau aflonydd.
Gwasg y Bwthyn â’i wreiddiau a’i draddodiad yn ddwfn, ond sy’n llwyddo i ail greu a bod yn berthnasol i ddarllenwyr heddiw.

Maldwyn Thomas

 

Gwybodaeth bellach

Y wasg gyfnodol yn nhref Caernarfon hyd 1875, gyda sylw arbennig i argraffwyr a chyhoeddwyr. R. Maldwyn Thomas

The periodical press in the town of Caernarfon to 1875, with particular emphasis on printers and publishers. R Maldwyn Thomas